BM Toplantısında Pandemiye Hazırlık Yeniden Gündemde: Patojen Paylaşım Sistemi Hâlâ Müzakere Ediliyor

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında 25 Eylül 2026 tarihinde pandemilerin önlenmesi, hazırlık ve müdahale konulu ikinci üst düzey liderler toplantısı düzenlendi. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) toplantı sonrası açıklamasına göre küresel liderler; salgın krizleri kapıyı çalmadan önce de epidemiyolojik gözetim, sağlık sistemlerinin dayanıklılığı ve tıbbi karşı önlemlere adil erişim için sürekli yatırım yapılması gerektiğini vurguladı.

Zirvede, DSÖ Pandemi Anlaşması'nın en tartışmalı başlıklarından biri olan PABS (Patojen Erişimi ve Yararların Paylaşımı) Sistemi ek protokolünün müzakere süreci öne çıktı. Sistemin temel amacı; pandemi potansiyeli taşıyan yeni patojenlerin araştırma ve aşı geliştirme amacıyla ülkeler arasında zamanında paylaşılması ile bu araştırmalar sonucunda ortaya çıkacak aşı, ilaç ve tanı kitlerine gelişmekte olan ülkelerin eşit ve adil şartlarda erişebilmesi arasında bağlayıcı bir mekanizma kurmaktır.

Mayıs 2027 Hedefi ve Sınır Ötesi Sağlık Hareketliliği

DSÖ yönetimine göre PABS ek protokolünün Mayıs 2027 Dünya Sağlık Asamblesi'nde nihai olarak kabul edilmesi, üye ülkelerin Pandemi Anlaşması'nı kendi ulusal parlamentolarında onaylama sürecine geçebilmesi için vazgeçilmez bir ön koşuldur. Dolayısıyla bu üst düzey toplantı, anlaşmanın veya patojen paylaşım protokolünün tamamlandığı ya da küresel olarak yürürlüğe girdiği anlamına gelmemektedir; müzakere süreci devam etmektedir.

Uluslararası hasta hareketliliği ve sağlık turizmi sektörü açısından güçlü küresel salgın gözetimi, sınır ötesi seyahat güvenliği ve sağlık hizmetlerinin kesintisiz sürdürülebilirliği ile doğrudan ilişkilidir. Ancak mevcut aşamada uluslararası seyahat veya sınır geçişlerine dair yeni bir kısıtlama veya zorunlu kural getirilmiş değildir; duyurunun özü siyasi taahhütlerin yenilenmesi ve diplomatik müzakerelerin devam etmesidir.